W jednym samochodzie klocki hamulcowe mogą kwalifikować się do wymiany już po 30 tys. km, a w innym bez problemu przejechać kilkadziesiąt tys. km więcej. Stan materiału ciernego klocków hamulcowych ma tutaj kluczowe znaczenie. Dlatego od licznika odległości znacznie ważniejsze są grubość materiału ciernego, sposób eksploatacji samochodu oraz stan pozostałych elementów układu hamulcowego. Troska o kondycję klocków hamulcowych ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo wszystkich pasażerów.
W artykule podpowiadamy, co ile wymieniać klocki hamulcowe, jak sprawdzić ich zużycie i które objawy powinny skłonić kierowcę do szybkiej kontroli tych podzespołów.
Co ile wymieniać klocki hamulcowe?
Nie istnieje jeden uniwersalny interwał wymiany klocków hamulcowych obowiązujący w każdym samochodzie. Konkretne wartości są tylko zaleceniami producenta. Ogólnie rzecz ujmując, klocki hamulcowe należy wymieniać wtedy, gdy ich grubość spadnie poniżej bezpiecznego poziomu. Dla przykładu: Brembo podaje, że przednie klocki w typowych warunkach wymagają wymiany średnio po około 25–50 tys. km, natomiast klocki hamulcowe tył mogą wytrzymać nawet dwukrotnie dłużej. Elementy te zużywają się kilkukrotnie szybciej, a tarcze wymienia się zazwyczaj 2-3 razy rzadziej niż klocki.
Nie oznacza to jednak, że po osiągnięciu konkretnego przebiegu klocki automatycznie nadają się do wymiany. Równie dobrze mogą zużyć się znacznie wcześniej albo pozostać sprawne przez dłuższy czas.
Na ich trwałość wpływa m.in.:
- styl jazdy,
- charakter pokonywanych tras,
- masa samochodu,
- rodzaj zastosowanego materiału ciernego,
- kondycja całego układu hamulcowego.
Klocki i tarcze hamulcowe powinny być systematycznie poddawane inspekcji. Stan hamulców warto sprawdzić podczas okresowych przeglądów samochodu, co najmniej raz w roku. Warto nawyknąć do tego, by regularnie sprawdzać stan klocków hamulcowych przy okazji sezonowej wymiany opon. Jednak w przypadku intensywnej eksploatacji kontrola może być potrzebna wcześniej. Dlatego w praktyce dobrą okazją jest każdy większy serwis wykonywany po kilkunastu tysiącach kilometrów.
O wymianie powinien jednak decydować przede wszystkim rzeczywisty stan klocków, a nie sam przebieg auta.
Od czego zależy żywotność klocków hamulcowych?
Każde hamowanie to w praktyce docisk materiału ciernego klocka do obracającej się tarczy. Powstające w ten sposób tarcie pozwala wytracić prędkość samochodu, ale jednocześnie powoduje ścieranie okładziny oraz wydzielanie dużych ilości ciepła. Odpowiednio dobrane wysokiej jakości klocki hamulcowe zapewniają pewniejsze zatrzymanie pojazdu.
Tempo tego procesu zależy przede wszystkim od sposobu użytkowania auta. Tempo zużycia ściśle zależy od stylu jazdy oraz warunków drogowych.
Klocki szybciej zużywają się podczas:
- jazdy miejskiej, szczególnie w korkach i przy częstym zatrzymywaniu,
- częstego mocnego hamowania z wysokiej prędkości,
- dynamicznej jazdy,
- długich zjazdów w terenie górskim,
- jazdy ciężkim samochodem,
- częstej jazdy z dużym obciążeniem lub przyczepą, szczególnie gdy wymaga to intensywnego hamowania,
- jazdy sportowej i torowej.
Znaczenie ma również konstrukcja auta, rozkład siły hamowania między osiami oraz rodzaj zastosowanych klocków i tarcz. Prawidłowy wybór odpowiednich klocków hamulcowych wpływa bezpośrednio na ich trwałość.
Duży wpływ może mieć nawet sam kierowca. Osoba przewidująca sytuację na drodze, wcześniej zdejmująca nogę z gazu i płynnie wytracająca prędkość może przejechać na jednym komplecie znacznie większy dystans niż ktoś, kto regularnie hamuje gwałtownie.
Jeszcze większe obciążenia występują podczas jazdy sportowej. Każde mocne wytracenie prędkości oznacza zamianę znacznej ilości energii kinetycznej w ciepło. Dlatego hamulce samochodów wykorzystywanych na torze pracują w warunkach nieporównywalnych ze spokojną jazdą drogową.
Jeżeli chcesz przekonać się, jak samochód zachowuje się przy zdecydowanie bardziej dynamicznej jeździe, znacznie lepszym miejscem od publicznej drogi jest zamknięty obiekt. W ofercie Go-Racing dostępna jest jazda samochodami rajdowymi na torze wyścigowym.
Ale jazda! Zawsze marzyłem, żeby poświrować autem na torze i nareszcie miałem okazję wcisnąć gaz do podłogi!!! Taki prezent na urodziny chciałbym dostawać co roku! 😀
Źródło: Jazda Subaru Impreza WRX na torze Pszczółki – opinie Go-Racing
Jak sprawdzić stan klocków hamulcowych?
Podstawowym kryterium oceny stanu klocków hamulcowych jest grubość okładziny ciernej. Klocek składa się bowiem z metalowej płytki nośnej oraz umieszczonego na niej materiału ciernego. To właśnie jego pozostała grubość klocków mówi najwięcej o stopniu zużycia. Jeśli chcesz samodzielnie sprawdzić klocki hamulcowe, przyjrzyj się głębokości okładziny.
Według Brembo nowe klocki mają zazwyczaj około 10–12 mm grubości, natomiast przy spadku poniżej 3 mm producent zaleca ich wymianę. HELLA wskazuje z kolei, że graniczna wartość dla klocków hamulców tarczowych wynosi zwykle około 2 mm. Gdy klocki są zużyte, ich zdolność do odprowadzania ciepła drastycznie spada.
Różnica wynika m.in. z odmiennych konstrukcji i zaleceń poszczególnych producentów. Dlatego zawsze trzeba brać pod uwagę specyfikację konkretnego samochodu i zastosowanych części.
W praktyce okolice 3 mm materiału ciernego można już traktować jako moment kwalifikujący klocki do wymiany. Gdy okładziny mają minimalną grubość, to znak, że nadszedł czas na wymianę klocków hamulcowych. To znacznie lepsze i bezpieczniejsze niż próba wykorzystywania ich aż do absolutnej granicy zużycia.
Czy klocki można sprawdzić bez zdejmowania koła?
W samochodzie z odpowiednio dużymi otworami w feldze często można zobaczyć fragment zacisku, tarczę oraz zewnętrzny klocek. Taka kontrola pozwala wstępnie ocenić, czy okładzina jest jeszcze stosunkowo gruba, czy pozostała z niej już tylko cienka warstwa.
Ma jednak istotne ograniczenie: to, co widać przez felgę, nie zawsze pokazuje stan całego zestawu. Pamiętajmy, że klocki hamulcowe należą do najważniejszych elementów wpływających na bezpieczeństwo.
Po jednej stronie tarczy znajduje się klocek zewnętrzny, po drugiej wewnętrzny. Mogą zużywać się w różnym tempie. Dlatego dokładna kontrola często wymaga zdjęcia koła i obejrzenia obu elementów. Jeśli klocki są bliskie minimalnej dopuszczalnej grubości, nie warto zwlekać z wizytą w warsztacie.
Jeżeli nie masz doświadczenia z obsługą układu hamulcowego albo dostęp do klocków jest ograniczony, kontrolę najlepiej zlecić mechanikowi. Zrozumienie tego, jak działają klocki hamulcowe, pomaga ocenić ryzyko dalszej jazdy.
Po czym poznać zużyte klocki hamulcowe?
Kierowca nie zawsze musi samodzielnie mierzyć okładzinę, aby zauważyć problem. Zużycie klocków może dawać kilka charakterystycznych sygnałów. Poznaj najczęstsze objawy zużycia klocków hamulcowych, które pojawiają się podczas codziennej jazdy.
Pisk podczas hamowania może być jednym z nich, ale nie oznacza automatycznie awarii. W niektórych klockach stosuje się bowiem mechaniczny wskaźnik zużycia w postaci metalowej blaszki. Nowoczesne klocki hamulcowe wyposażone są w czujniki informujące kierowcę o konieczności serwisu. Po osiągnięciu określonej grubości zaczyna ona dotykać tarczy i celowo generuje nieprzyjemny dźwięk ostrzegający kierowcę.
Innym rozwiązaniem są elektroniczne czujniki zużycia klocków hamulcowych. Jeśli auto jest w nie wyposażone, po starciu klocka do określonego poziomu wyświetli komunikat lub zapali się kontrolka klocków hamulcowych na desce rozdzielczej.
Znacznie poważniejszym sygnałem zużycia jest natomiast metaliczne szorowanie podczas hamowania, ponieważ może świadczyć o skrajnym zużyciu materiału ciernego. Zużyte i starte klocki hamulcowe mogą bardzo szybko uszkodzić powierzchnię roboczą tarczy. W takiej sytuacji metalowa część klocka zaczyna pracować bezpośrednio na tarczy, powodując jej szybkie uszkodzenie.
Kontroli wymagają również:
- zauważalne pogorszenie skuteczności hamowania,
- ściąganie samochodu na jedną stronę,
- nowe, nietypowe odgłosy podczas hamowania,
- komunikat lub kontrolka dotycząca układu hamulcowego.
Dodatkowo nagłe wydłużenie reakcji pojazdu sprawia, że droga hamowania ulega niebezpiecznemu wydłużeniu. Liczne oznaki jednoznacznie wskazują na zużycie klocków hamulcowych i wymagają reakcji.
Warto natomiast zachować ostrożność przy diagnozowaniu problemu wyłącznie na podstawie drgań kierownicy albo pedału hamulca. Wibracje nie są jednoznacznym objawem zużytych klocków. Ich przyczyną mogą być m.in. nierównomierna grubość tarczy, jej bicie, problemy z piastą albo inne usterki układu hamulcowego.
Dlaczego klocki hamulcowe zużywają się nierównomiernie?
Stan dwóch klocków pracujących przy tej samej tarczy powinien być do siebie zbliżony. Jeżeli jeden ma jeszcze dużo materiału ciernego, a drugi jest już mocno starty, problem nie musi leżeć w jakości samych klocków. Cały zestaw klocków hamulcowych powinieneś zamontować prawidłowo, stosując się do sztuki mechanicznej.
Przyczyną mogą być m.in.:
- zapieczone lub zanieczyszczone prowadnice zacisku,
- problem z tłoczkiem,
- korozja elementów zacisku,
- zakleszczanie się klocka w prowadzeniu.
Elementem, w którym umieszcza się elementy cierne, jest metalowy zacisk hamulcowy. To właśnie ta konstrukcja trzyma klocki w odpowiedniej pozycji nad tarczą.
Jeżeli zacisk nie przesuwa się swobodnie, jeden z klocków może być stale mocniej dociskany do tarczy. Efektem jest nie tylko szybsze zużycie okładziny, lecz także podwyższona temperatura hamulca, nierównomierna siła hamowania i przyspieszone zużycie tarczy.
Dlatego przy wymianie klocków nie powinno się ograniczać kontroli do założenia nowych części. Warto sprawdzić stan jarzma zanim założy się nowe klocki hamulcowe. Jeżeli poprzedni komplet zużył się nierównomiernie, trzeba znaleźć przyczynę problemu. Zdemontowane, zużyte i stare klocki warto dokładnie obejrzeć pod kątem nietypowych śladów ścierania.
Klocki wymienia się kompletem na danej osi, a nie pojedynczo przy jednym kole. Warto zawsze wymieniać klocki parami, aby zachować równomierną siłę hamowania obu kół.
| Pamiętaj! Klocki hamulcowe zawsze wymienia się parami dla własnego bezpieczeństwa. Dzięki temu oba koła pracują na elementach ciernych o takich samych właściwościach i podobnym stopniu zużycia. |
Czy razem z klockami trzeba wymienić tarcze hamulcowe?
Nie każda wymiana klocków oznacza konieczność montażu nowych tarcz. Tarcze również się zużywają, ale nie zawsze wymagają wymiany razem z kolejnym kompletem klocków. Regularnie oceniany stan tarcz hamulcowych podpowie, czy kwalifikują się one do dalszej jazdy.
Jednym z podstawowych parametrów jest ich minimalna dopuszczalna grubość, oznaczana jako MIN TH, czyli minimum thickness. Wartość określa producent tarczy i zazwyczaj umieszcza ją na jej krawędzi lub części centralnej.
Pomiar powinien być wykonany odpowiednim przyrządem w kilku punktach pierścienia ciernego. Jeżeli grubość spadła do wartości granicznej albo poniżej niej, tarczę należy wymienić.
Ocenie podlega również jej powierzchnia. Problemem mogą być m.in.:
- głębokie rowki,
- pęknięcia,
- ślady silnego przegrzania,
- nietypowe nierówności,
- uszkodzenia mechaniczne.
Sama obecność wyczuwalnego rantu na brzegu tarczy nie wystarcza do precyzyjnej oceny jej stanu. Znacznie ważniejszy jest rzeczywisty pomiar grubości oraz kondycja powierzchni roboczej.
Jeżeli natomiast wymieniane są tarcze, powinny współpracować z nowym kompletem klocków. Tarcze, podobnie jak klocki, wymienia się parami na jednej osi.
Czy samochody elektryczne zużywają klocki wolniej?
Samochody elektryczne i wiele hybryd wykorzystują hamowanie rekuperacyjne. Podczas zwalniania silnik elektryczny może działać jak generator i odzyskiwać część energii, dzięki czemu klasyczne hamulce cierne nie muszą wykonywać całej pracy.
Efekt? Klocki są używane rzadziej i zużywają się wolniej.
Ma to jednak swoje wady. Rzadkie korzystanie z klasycznych hamulców może sprzyjać powstawaniu korozji na tarczach. W samochodzie elektrycznym niewielkie zużycie klocków nie oznacza więc, że można zapomnieć o okresowej kontroli całego układu.
Co zrobić po wymianie klocków hamulcowych?
Nowe klocki potrzebują czasu, aby ich powierzchnia robocza odpowiednio dopasowała się do tarczy. Nowe okładziny hamulcowe potrzebują kilkuset kilometrów na optymalne ułożenie. Proces ten określa się jako docieranie hamulców.
Bezpośrednio po wymianie powierzchnie cierne nie współpracują jeszcze na całej swojej powierzchni. Dlatego warto stosować się do instrukcji producenta zastosowanych części i podczas początkowej eksploatacji unikać niepotrzebnego, wielokrotnego przegrzewania nowego zestawu.
Nie oznacza to oczywiście rezygnacji z mocnego hamowania w sytuacji zagrożenia. Bezpieczeństwo zawsze ma pierwszeństwo. Chodzi o to, aby podczas normalnej jazdy nie fundować nowym hamulcom od razu serii gwałtownych zatrzymań z wysokiej prędkości.
Jeżeli natomiast chcesz świadomie poćwiczyć bardziej ekstremalne zachowanie samochodu, np. kontrolowany poślizg, właściwym miejscem jest zamknięty tor. Go-Racing oferuje m.in. kursy driftingu Subaru BRZ i BMW M2 pod opieką instruktora, dostępne również w formie vouchera na drift.
Kiedy klocki hamulcowe trzeba sprawdzić jak najszybciej?
Nie warto czekać do kolejnego planowanego przeglądu, jeżeli hamulce zaczynają zachowywać się inaczej niż zwykle.
Szybkiej diagnostyki wymagają przede wszystkim:
- metaliczne odgłosy podczas hamowania,
- wyraźne pogorszenie skuteczności hamowania,
- ściąganie samochodu na jedną stronę,
- nietypowe i nasilające się dźwięki,
- ostrzeżenie o zużyciu klocków,
- spadek poziomu płynu hamulcowego w zbiorniczku wyrównawczym,
- kontrolka lub komunikat dotyczący układu hamulcowego.
Nie należy też eksploatować klocków do momentu całkowitego starcia okładziny. Taka „oszczędność” może szybko okazać się pozorna, ponieważ kontakt metalowych elementów klocka z tarczą może doprowadzić do jej uszkodzenia i znacząco zwiększyć koszt naprawy. Pamiętaj, że regularna kontrola i wymiana klocków hamulcowych to podstawa bezawaryjnej jazdy.
Najważniejsza zasada jest więc prosta: nie wymieniaj klocków wyłącznie według licznika, ale też nie czekaj, aż samochód zacznie bardzo wyraźnie domagać się serwisu. Pamiętaj, że należy wymieniać klocki hamulcowe od razu po zauważeniu objawów zużycia. Orientacyjne 25–50 tys. km może być dobrym punktem odniesienia dla przednich klocków, ale ostateczną odpowiedź daje dopiero kontrola grubości materiału ciernego oraz stanu pozostałych elementów układu hamulcowego.
