![\"Amfibia](\"https:\/\/go-racing.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/PTS_Hun_2-1024x666.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nCo to jest amfibia?<\/h2>\n\n\n\n
Pojazd amfibijny (lub po prostu amfibia) jest \u015brodkiem lokomocji, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy do transportu nie tylko l\u0105dowego, ale r\u00f3wnie\u017c wodnego lub podwodnego. Do tej grupy zaliczaj\u0105 si\u0119 m.in. specjalne rowery amfibijne, samochody, autobusy, ci\u0119\u017car\u00f3wki, pojazdy kolejowe, pojazdy bojowe i poduszkowce.<\/p>\n\n\n\n
Jak wygl\u0105da amfibia?<\/h3>\n\n\n\n
Jak widzimy po powy\u017cszych przyk\u0142adach, pojazdy amfibijne dziel\u0105 si\u0119 na dwie g\u0142\u00f3wne kategorie:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- te, kt\u00f3re poruszaj\u0105 si\u0119 na poduszce powietrznej (poduszkowce),<\/li>\n\n\n\n
- te, kt\u00f3re tego nie robi\u0105 (wszystkie pozosta\u0142e).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wiele projekt\u00f3w tych ostatnich narodzi\u0142o si\u0119 z ch\u0119ci rozszerzenia mo\u017cliwo\u015bci pojazd\u00f3w terenowych do „all-terrain” (wszystkich teren\u00f3w). W niekt\u00f3rych przypadkach nie skupiaj\u0105 si\u0119 one wy\u0142\u0105cznie na transporcie l\u0105dowym i wodnym. Bior\u0105 pod uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c warunki po\u015brednie, takie jak l\u00f3d, \u015bnieg, b\u0142oto, bagno, itp.<\/p>\n\n\n\n
To wyja\u015bnia, dlaczego wiele konstrukcji wykorzystuje g\u0105sienice zamiast (lub opr\u00f3cz) k\u00f3\u0142, a w niekt\u00f3rych przypadkach ucieka si\u0119 nawet do przegubowych konfiguracji nadwozia lub innych niekonwencjonalnych rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z nich s\u0105 pojazdy z nap\u0119dem \u015brubowym, kt\u00f3re wykorzystuj\u0105 b\u0119bny przypominaj\u0105ce \u015blimaki. Nap\u0119dzaj\u0105 one transporter na b\u0142otnistym terenie za pomoc\u0105 ruchu obrotowego.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy powsta\u0142a pierwsza amfibia?<\/h2>\n\n\n\n
Jednymi z najwcze\u015bniejszych znanych pojazd\u00f3w amfibijnych by\u0142y powozy amfibijne, kt\u00f3rych wynalezienie w 1770 roku przypisuje si\u0119 neapolita\u0144skiemu ksi\u0119ciu Raimondo di Sangro z Sansevero.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy wymieniaj\u0105 tutaj r\u00f3wnie\u017c Samuela Benthama, kt\u00f3rego projekt z 1781 roku powsta\u0142 w czerwcu 1787 roku.<\/p>\n\n\n\n
Natomiast pierwszy znany samobie\u017cny pojazd amfibijny by\u0142 ko\u0142ow\u0105 bark\u0105 pog\u0142\u0119biaj\u0105c\u0105, kt\u00f3r\u0105 nap\u0119dza\u0142a para. Nosi\u0142a nazw\u0119 Orukter Amphibolos, a wymy\u015bli\u0142 i zbudowa\u0142 j\u0105 w 1805 roku wynalazca ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, Oliver Evans. Cho\u0107 spornym tematem jest, czy z powodzeniem przemieszcza\u0142a si\u0119 po l\u0105dzie lub wodzie pod wp\u0142ywem w\u0142asnej pary.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze udane testy<\/h3>\n\n\n\n
Wynalazca Gail Borden, bardziej znany z mleka skondensowanego, zaprojektowa\u0142 i przetestowa\u0142 w 1849 roku wagonik nap\u0119dzany \u017caglem. Jednak podczas pr\u00f3b podobno przewr\u00f3ci\u0142 si\u0119 on 15 metr\u00f3w od brzegu z powodu widocznego braku balastu, kt\u00f3ry przeciwdzia\u0142a\u0142by sile wiatru w \u017caglu.<\/p>\n\n\n\n
P\u00f3\u017aniej, w latach 70. XIX wieku, firmy zajmuj\u0105ce si\u0119 pozyskiwaniem drewna we wschodniej Kanadzie i p\u00f3\u0142nocnych Stanach Zjednoczonych opracowa\u0142y nap\u0119dzany par\u0105 amfibijny holownik zwany „Aligatorem”. Z powodzeniem przeprawia\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy jeziorami i rzekami.<\/p>\n\n\n\n
Do p\u00f3\u017anych lat dwudziestych XX wieku pr\u00f3by po\u0142\u0105czenia \u0142odzi i automobilu sprowadza\u0142y si\u0119 przewa\u017cnie do prostego umieszczenia k\u00f3\u0142 i osi na kad\u0142ubie \u0142odzi lub uzyskania p\u0142ywaj\u0105cego podwozia poprzez po\u0142\u0105czenie kad\u0142uba przypominaj\u0105cego \u0142\u00f3d\u017a z ram\u0105 samochodu.<\/p>\n\n\n\n
Jednym z pierwszych w miar\u0119 dobrze udokumentowanych wynalazk\u00f3w by\u0142 amfibijny pojazd z nap\u0119dem benzynowym z 1905 roku. Jego autorem by\u0142 T. Richmonda z USA.<\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak pierwszy na \u015bwiecie automobil z nap\u0119dem benzynowym, by\u0142 to pojazd tr\u00f3jko\u0142owy. Pojedyncze przednie ko\u0142o zapewnia\u0142o kierunek jazdy, zar\u00f3wno na l\u0105dzie, jak i w wodzie. Za\u015b trzycylindrowy benzynowy silnik spalinowy nap\u0119dza\u0142 przero\u015bni\u0119te tylne ko\u0142a. Aby zapewnia\u0142y nap\u0119d w wodzie, do szprych mocowano p\u0142etwy lub \u0142y\u017cki.<\/p>\n\n\n\n
Co ciekawe, kad\u0142ub przypominaj\u0105cy \u0142\u00f3d\u017a by\u0142 jednym z pierwszych integralnych nadwozi zastosowanych w samochodzie.<\/p>\n\n\n\n
Rozw\u00f3j koncepcji i projekt\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Od lat 20. XX wieku powsta\u0142o wiele r\u00f3\u017cnorodnych projekt\u00f3w pojazd\u00f3w amfibijnych do szerokiego zakresu zastosowa\u0144, w tym:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- rekreacji,<\/li>\n\n\n\n
- wypraw,<\/li>\n\n\n\n
- poszukiwania i ratownictwa,<\/li>\n\n\n\n
- wojskowo\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dlatego na rynku szybko pojawi\u0142a si\u0119 niesko\u0144czona liczba r\u00f3\u017cnych koncepcji i wariant\u00f3w tego typu transporter\u00f3w. W niekt\u00f3rych z nich zdolno\u015bci amfibijne s\u0105 centralnym elementem funkcjonalno\u015bci pojazdu, podczas gdy w innych stanowi\u0105 one jedynie rozszerzenie tego, co jest przede wszystkim statkiem wodnym lub wehiku\u0142em l\u0105dowym.<\/p>\n\n\n\n
Projektem, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy\u0142 w sobie wszystkie cechy potrzebne do stworzenia praktycznego pojazdu amfibijnego na ka\u017cdy teren, okaza\u0142 si\u0119 pomys\u0142 Petera Prella z New Jersey.<\/p>\n\n\n\n
Jego pojazd (w przeciwie\u0144stwie do innych) przeprawia\u0142 si\u0119 nie tylko przez rzeki i jeziora, ale tak\u017ce p\u0142ywa\u0142 po morzu i nie wymaga\u0142 twardego pod\u0142o\u017ca, aby wjecha\u0107 lub wyjecha\u0107 z wody. \u0141\u0105czy\u0142 on kad\u0142ub przypominaj\u0105cy \u0142\u00f3d\u017a z g\u0105sienicami przypominaj\u0105cymi czo\u0142g.<\/p>\n\n\n\n
Jak dzia\u0142a amfibia?<\/h2>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pojazd\u00f3w l\u0105dowych (nawet lekko opancerzonych) mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 amfibi\u0105. Wystarczy, \u017ce wyposa\u017cysz je w wodoodporny kad\u0142ub i by\u0107 mo\u017ce turbin\u0119. Jest to mo\u017cliwe, poniewa\u017c wyporno\u015b\u0107 pojazdu jest zwykle wi\u0119ksza ni\u017c jego masa, a wi\u0119c b\u0119dzie on unosi\u0142 si\u0119 na wodzie.<\/p>\n\n\n\n
Jednak ci\u0119\u017cko opancerzone pojazdy czasem maj\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c woda (ich masa w kilogramach przewy\u017csza obj\u0119to\u015b\u0107 w litrach), przez co potrzebuj\u0105 dodatkowych \u015brodk\u00f3w wyporno\u015bciowych.<\/p>\n\n\n\n
Te ostatnie mog\u0105 przybra\u0107 form\u0119 nadmuchiwanych urz\u0105dze\u0144 do unoszenia si\u0119 na wodzie, podobnie jak w przypadku bok\u00f3w gumowego pontonu, lub wodoodpornej tkaniny uniesionej z g\u00f3rnego obwodu pojazdu.<\/p>\n\n\n\n
Jako nap\u0119d w wodzie lub na wodzie niekt\u00f3re pojazdy wykorzystuj\u0105 po prostu kr\u0119c\u0105ce si\u0119 ko\u0142a lub g\u0105sienice. Natomiast inne stosuj\u0105 bardziej efektywne rozwi\u0105zania, takie jak dodatkowe \u015bruby nap\u0119dowe lub dysze wodne.<\/p>\n\n\n\n
Na koniec warto doda\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 amfibii dzia\u0142a wy\u0142\u0105cznie jako kad\u0142ub wyporno\u015bciowy, gdy znajduje si\u0119 w wodzie. Tylko niewielka liczba konstrukcji ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 podniesienia si\u0119 ponad poziom wody, gdy nabierze pr\u0119dko\u015bci (podobnie jak motor\u00f3wki).<\/p>\n\n\n\n
![\"Amfibia](\"https:\/\/go-racing.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/AdobeStock_568221910-1024x768.jpeg\")
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n Jak wygl\u0105da amfibia?<\/h2>\n\n\n\n
Termin \u201camfibia\u201d odnosi si\u0119 do r\u00f3\u017cnych pojazd\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 poruszania si\u0119 po wodzie. Ka\u017cdy z nich ma swoje wyj\u0105tkowe cechy, je\u015bli chodzi o wygl\u0105d. Dlatego poni\u017cej wymieniamy wszystkie rodzaje amfibii wojskowych, z kt\u00f3rymi mo\u017cesz si\u0119 zetkn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Oto one:<\/p>\n\n\n\n
Amfibie ko\u0142owe<\/h3>\n\n\n\n
Pierwszym rodzajem amfibii s\u0105 pojazdy, kt\u00f3re posiadaj\u0105 ko\u0142a. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Samochody osobowe<\/strong> \u2014 Zyska\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 podczas II Wojny \u015awiatowej, ale s\u0142u\u017c\u0105 w wojsku a\u017c do dzi\u015b. Posiadaj\u0105 specjalne podwozie, kt\u00f3re zwi\u0119ksza wyporno\u015b\u0107 w wodzie.<\/li>\n\n\n\n
- Ci\u0119\u017car\u00f3wki <\/strong>\u2014 Podobnie jak samochody osobowe, ci\u0119\u017car\u00f3wki-amfibie zyska\u0142y popularno\u015b\u0107 podczas II Wojny \u015awiatowej. S\u0142u\u017cy\u0142y przede wszystkim do szybkiego transportu \u017co\u0142nierzy i zaopatrzenia. W budowie przypominaj\u0105 nieco bark\u0119, ponadto opr\u00f3cz k\u00f3\u0142 posiadaj\u0105 zazwyczaj turbin\u0119, kt\u00f3ra u\u0142atwia i przyspiesza przepraw\u0119 przez wod\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Pojazdy opancerzone<\/strong> \u2014 Jak sama nazwa wskazuje, od poprzednik\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 wzmocnion\u0105 budow\u0105, kt\u00f3ra chroni przed ostrza\u0142em. Wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3\u017cnych wersjach, zar\u00f3wno jako pojazdy osobowe, jak i ci\u0119\u017carowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Amfibie g\u0105sienicowe<\/h3>\n\n\n\n
Drugim rodzajem amfibii s\u0105 pojazdy, kt\u00f3re poruszaj\u0105 si\u0119 na g\u0105sienicach. W\u015br\u00f3d nich wyr\u00f3\u017cniamy:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Pojazdy opancerzone<\/strong> \u2014 G\u0105sienicowe pojazdy opancerzone zwykle s\u0105 du\u017co masywniejsze od ko\u0142owych. Powsta\u0142y z my\u015bl\u0105 o bezproblemowym pokonywaniu przeszk\u00f3d wodnych, dzi\u0119ki czemu nie musia\u0142y polega\u0107 na \u0142atwych do wysadzenia mostach. Jako nap\u0119d wodny wykorzystuj\u0105 g\u0105sienice, a niekt\u00f3rych przypadkach r\u00f3wnie\u017c turbin\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Czo\u0142gi <\/strong>\u2014 Nie ka\u017cdy zdaje sobie z tego spraw\u0119, ale cz\u0119\u015b\u0107 czo\u0142g\u00f3w potrafi przeprawia\u0107 si\u0119 przez wod\u0119. Zwykle s\u0105 to l\u017cejsze jednostki, kt\u00f3re w nowoczesnych wersjach wykorzystuj\u0105 p\u0142\u00f3cienne burty podczas przeprawy przez np. rzek\u0119. Niestety w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w takie rozwi\u0105zania by\u0142y wadliwe, przez co zdolno\u015b\u0107 p\u0142ywania czo\u0142g\u00f3w by\u0142a bardzo ograniczona (np. do 100 metr\u00f3w).<\/li>\n\n\n\n
- Transportery wielocz\u0142onowe<\/strong> \u2014 S\u0105 to pojazdy g\u0105sienicowe z doczepianymi wagonami, kt\u00f3re wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 zwrotno\u015bci\u0105, zdolno\u015bci\u0105 poruszania si\u0119 w ka\u017cdym terenie i mo\u017cliwo\u015bci\u0105 transportu ci\u0119\u017ckiego zaopatrzenia. Niekt\u00f3re z nich potrafi\u0105 te\u017c porusza\u0107 si\u0119 po wodzie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Poduszkowce<\/h3>\n\n\n\n
Odr\u0119bnym rodzajem amfibii s\u0105 poduszkowce. Poruszaj\u0105 si\u0119 po l\u0105dzie lub wodzie wspierane przez poduszk\u0119 powietrzn\u0105, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 pod pojazdem<\/p>\n\n\n\n
W zasadzie poduszkowiec potrafi pokona\u0107 ka\u017cd\u0105 wystarczaj\u0105co g\u0142adk\u0105 powierzchni\u0119: na l\u0105dzie, w wodzie czy w terenie mieszanym.<\/p>\n\n\n\n
- Czo\u0142gi <\/strong>\u2014 Nie ka\u017cdy zdaje sobie z tego spraw\u0119, ale cz\u0119\u015b\u0107 czo\u0142g\u00f3w potrafi przeprawia\u0107 si\u0119 przez wod\u0119. Zwykle s\u0105 to l\u017cejsze jednostki, kt\u00f3re w nowoczesnych wersjach wykorzystuj\u0105 p\u0142\u00f3cienne burty podczas przeprawy przez np. rzek\u0119. Niestety w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w takie rozwi\u0105zania by\u0142y wadliwe, przez co zdolno\u015b\u0107 p\u0142ywania czo\u0142g\u00f3w by\u0142a bardzo ograniczona (np. do 100 metr\u00f3w).<\/li>\n\n\n\n
- Ci\u0119\u017car\u00f3wki <\/strong>\u2014 Podobnie jak samochody osobowe, ci\u0119\u017car\u00f3wki-amfibie zyska\u0142y popularno\u015b\u0107 podczas II Wojny \u015awiatowej. S\u0142u\u017cy\u0142y przede wszystkim do szybkiego transportu \u017co\u0142nierzy i zaopatrzenia. W budowie przypominaj\u0105 nieco bark\u0119, ponadto opr\u00f3cz k\u00f3\u0142 posiadaj\u0105 zazwyczaj turbin\u0119, kt\u00f3ra u\u0142atwia i przyspiesza przepraw\u0119 przez wod\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Samochody osobowe<\/strong> \u2014 Zyska\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 podczas II Wojny \u015awiatowej, ale s\u0142u\u017c\u0105 w wojsku a\u017c do dzi\u015b. Posiadaj\u0105 specjalne podwozie, kt\u00f3re zwi\u0119ksza wyporno\u015b\u0107 w wodzie.<\/li>\n\n\n\n
![\"Amfibia](\"https:\/\/go-racing.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/AdobeStock_533609515-1024x662.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n